Οβελίας, αρνάκι, τσουρέκι και άλλες πασχαλιάτικες λέξεις

Μια και το έφερε η σύμπτωση να γράψω στο πασχαλιάτικο φύλλο, σκέφτηκα, μέρα που είναι, για μια φορά να μην παρακολουθήσω την πολιτική επικαιρότητα, μη μας πιάσει η ψυχή μας χρονιάρα μέρα, αλλά να λεξιλογήσω σχετικά με την ημερολογιακή επικαιρότητα, παναπεί να εξετάσουμε εδώ τις λέξεις του Πάσχα.

 

Και πρώτα-πρώτα το ίδιο το Πάσχα, που είναι λέξη άκλιτη, δάνειο από το αραμαϊκό pasha και αυτό από το εβραϊκό pesah (πέσαχ είναι το σημερινό εβραϊκό Πάσχα), από τον αόριστο ενός ρήματος που σημαίνει «αυτός προσπέρασε». Και το «προσπέρασε» μας πηγαίνει στην Παλαιά Διαθήκη, στην Έξοδο, όπου στη δέκατη πληγή του Φαραώ ο άγγελος Κυρίου θανάτωσε τους πρωτότοκους γιους των Αιγυπτίων· πέρασε γραμμή τα σπίτια και έσπειρε τον όλεθρο, είχε όμως προηγουμένως ειδοποιήσει τους Εβραίους να σφάξουν ένα αρνάκι και να βάψουν την πόρτα του σπιτιού τους για να τα προσπεράσει. Ή, όπως το λέει στην Έξοδο:και παρελεύσεται κύριος πατάξαι τους Αιγυπτίους και όψεται το αίμα επί της φλιάς και επ’ αμφοτέρων των σταθμών, και παρελεύσεται κύριος την θύραν και ουκ αφήσει τον ολεθρεύοντα εισελθείν εις τας οικίας υμών πατάξαι. Άγρια πράγματα τα παλαιοδιαθηκικά, αλλά από εκεί θαρρώ προήλθε το αρνάκι που σουβλίζουμε — βέβαια με νέα σηματοδότηση μετά τη σταύρωση του Χριστού που ήταν ο αμνός ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου.

 

Το Πάσχα το λέμε και Λαμπρή, μια και είναι η μεγαλύτερη γιορτή, και παρόμοια ονομασία υπάρχει στα βουλγάρικα, όπου επισήμως το Πάσχα λέγεται βελικντέν, δηλαδή «μεγάλη μέρα», ενώ στους δυτικούς Σλάβους λέγεται συχνά «μεγάλη νύχτα» (π.χ. Wielkanoc στα πολωνικά και αναλόγως στα σλοβένικα ή στα τσέχικα). Στις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες η ονομασία προήλθε από το ελληνικό, συνήθως μέσω λατινικών, αν και στα αγγλικά έχουμε Easter, που προέρχεται από μια παγανιστική γιορτή προς τιμήν μιας τευτονικής θεάς της άνοιξης και του φωτός, της ανατολής του ήλιου (άλλωστε east είναι η ανατολή). Κάτι ανάλογο ισχύει και στα γερμανικά (Ostern).

 

Φέτος έχουμε από τα αργότερα Πάσχα που μπορεί να υπάρξει ποτέ. Για να ξέρετε, οι πιθανές ημερομηνίες του Πάσχα πηγαίνουν από 4 Απριλίου έως 8 Μαΐου. Δεν έχω χώρο να αναπτύξω τον τρόπο υπολογισμού, που άλλωστε είναι μάλλον περίπλοκος και γι’ αυτό η Εκκλησία κάθε χρόνο βγάζει το πασχάλιον του σωτηρίου έτους τάδε, το οποίο αναφέρει όλες τις κινητές γιορτές — και από εκεί βγήκε και η φράση «έχασε τα πασχάλια του» που τη λέμε όταν κάποιος έχει περιέλθει σε πλήρη σύγχυση.

Και επειδή το Πάσχα έχει συνδεθεί αξεχώριστα με τα κόκκινα αυγά, η παροιμιακή αυτή φράση συμφύρθηκε με την άλλη που λέει «έχασε τ’ αυγά και τα καλάθια», για όποιον έχει πάθει μεγάλη ζημιά, κι έγινε «έχασε τ’ αυγά και τα πασχάλια», που εκ πρώτης όψεως είναι «λάθος» αλλά απόλυτα εύλογο.

 

Πέρα από τα αυγά, το Πάσχα έχουμε και τον οβελία. Οβελίας αρχικά ήταν οτιδήποτε ψήνεται στη σούβλα (ο Αθήναιος στουςΔειπνοσοφιστές κάνει λόγο για οβελίαν άρτον, ψωμί στη σούβλα), αλλά έχει επικρατήσει πια να τη λέμε για το αρνάκι. Η λέξηοβελός για τη σούβλα είναι αρχαία, ήδη ομηρική: οι ήρωες του Ομήρου κατ’ επανάληψη παρουσιάζονται να κόβουν κρέατα και να τα περνούν σε οβελούς. Και επειδή κάποτε θα χρησιμοποιήθηκαν μικροί οβελοί από μέταλλο ως μονάδες συναλλαγής, υπήρχε στην Αθήνα το νόμισμα οβολός που ήταν το ένα έκτο της δραχμής. Και με τον εξαίσιο συντηρητισμό της γλώσσας, δυόμισι χιλιάδες χρόνια μετά, κι ας έχει στο μεταξύ καταργηθεί η δραχμή, ακόμα μας ζητούν να συνεισφέρουμε τον οβολό μας (όταν δεν μας τον παίρνουν δηλαδή, με το έτσι θέλω και με φοροεπιδρομές, και όχι μόνο τον οβολό αλλά και το πεντοχίλιαρο).

 

Η σούβλα ωστόσο είναι δάνειο λατινικό (από το subula), λέξη που εμφανίζεται ήδη από τον 3ο αιώνα μ.Χ. στη γραμματεία σε διάφορες περιγραφές βασανιστηρίων, και που επικρατεί εκτοπίζοντας τον οβελό. Υποκοριστικό της το σουβλάκι, που ήταν στην αρχή το καλαμάκι στο οποίο περνούσαν το κρέας (και δεν θα μπω στη διαμάχη Βορρά-Νότου για το αν είναι «λάθος» να λέμε σουβλάκι το φαγητό με τυλιχτή πίτα και γύρο).

 

Για το αρνάκι που σουβλίζουμε, τα είπαμε· ετυμολογικά η λέξη είναι αρχαία (αρνίον, ήδη της κλασικής εποχής, υποκοριστικό τουαρήν, αρνός = πρόβατο, λέξη που είχε και δίγαμμα μπροστά και που παράγωγά της βρίσκουμε και σε επιγραφές της γραμμικής Β΄), όπως τόσες άλλες λέξεις της δημοτικής που η καθαρεύουσα τις περιφρονεί.

 

Και θα κλείσουμε την περιδιάβαση με τη λαμπροκουλούρα ή το τσουρέκι, που ως λέξη είναι τουρκικό δάνειο (ηφrek, λέξη που αρχικά σήμαινε το στρογγυλό ψωμί αλλά και άλλα στρογγυλά αντικείμενα). Παρόμοιες λέξεις (και γλυκίσματα) υπάρχουν σε όλη την ανατολική Μεσόγειο, μέχρι τα αρμένικα, όπου το λαμπρόψωμο λέγεται cheoreg και βάζουν μέσα και νόμισμα.

 

Λέξη πασχαλινή είναι βέβαια και η ανάσταση. Και καθώς η φετινή μεγαλοβδομάδα προμηνύεται να κρατήσει μήνες και χρόνια, η ευχή για Καλή Ανάσταση πρέπει να συνοδευτεί από την παραίνεση να κάνουμε όλοι μας κάτι γι’ αυτό.

πηγή 

Advertisements
Published in: on April 30, 2016 at 10:27 am  Leave a Comment  
Tags: ,

Παγανιστικές τελετές

 

Η εορτή των Θεοφανίων (εκτός από τη λατρευτική πλευρά) περικλείει  και πολλές εκδηλώσεις που αποτελούν διαιώνιση αρχαίων ελληνικών εθίμων. Ο Αγιασμός στη χώρα μας έχει και την έννοια του καθαρμού, του εξαγνισμού των ανθρώπων, καθώς και της απαλλαγής του από την επήρεια των δαιμονίων. Η τελευταία αυτή έννοια δεν είναι αυστηρά χριστιανική, αλλά έχει τις ρίζες της στην αρχαία λατρεία.

 

Τα ρουγκατσάρια 

Η Ελλάδα είναι πλούσια σε έθιμα των Φώτων. Ρουγκατασάρια, αράπηδες, καμήλες, μπαμπόγεροι, μωμόγεροι, φωταράδες είναι κάποια από τα έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα και τις διονυσιακές γιορτές αλλά και στην περίοδο της Τουρκοκρατίας και αναβιώνουν κάθε χρόνο τις ημέρες των Θεοφανίων.

 

Στη Θεσσαλία ανήμερα των Θεοφανίων αναβιώνουν τα ρουγκάτσια (ρουγκατσάρια). Αυτά αποτελούνταν από ομάδες (10 – 15 μεταμφιεσμένων ατόμων) οι οποίες περιφέρονταν από σπίτι σε σπίτι παίρνοντας την ανάλογη αμοιβή. Μερικά από τα απαραίτητα μέλη του κάθε ομίλου ήταν ο γαμπρός, η νύφη (νέος μεταμφιεσμένος), ο παπάς, ο παππούς, ο γιατρός και οι “αρκουδιάρηδες”. Εντυπωσιακός είναι ο αριθμός των τραγουδιών με τα οποία οι ρουγκατσάρηδες συνόδευαν το πέρασμά τους.

Στην Καστοριά αναβιώνουν τα «Ραγκουτσάρια». Οι κάτοικοι μεταμφιέζονται και φορούν απαραιτήτως μάσκες που έχουν συμβολικό χαρακτήρα, αφού η όψη τους είναι τρομακτική και αποσκοπούν στο να ξορκίσουν το κακό από την πόλη. Οι μασκαράδες έχουν τη συνήθεια να ζητιανεύουν από τον κόσμο την ανταμοιβή τους, επειδή διώχνουν τα κακά πνεύματα. Το ίδιο έθιμο αναβιώνει και σε χωριά της Δράμας με το όνομα ροκατζάρια. Οι κάτοικοι φορούν τρομακτικές μάσκες και κάνοντας εκκωφαντικούς θορύβους με τα κουδούνια που φέρουν περιφέρονται στους δρόμους.

 

Τα μπαμπούγερα είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εθιμικές παραδόσεις στην Καλή Βρύση της Δράμας. Το εθιμικό πλαισίωμα της θρησκευτικής γιορτής αρχίζει το πρωί της παραμονής. Οι γυναίκες παίρνουν στάχτη και τη σκορπίζουν με το δεξί χέρι γύρω από το σπίτι προφέροντας ξορκιστικές λέξεις για να φύγουν τα καλακάντζουρα και να μην έχει φίδια το καλοκαίρι. Μετά το τέλος της τελετής του αγιασμού των υδάτων τα μπαμπούγερα συγκεντρώνονται έξω από την εκκλησία. Η αμφίεσή τους είναι ζωόμορφη και παλιότερα κρατούσαν στα χέρια ένα μικρό σακούλι με στάχτη με το οποίο, μέχρι πριν από λίγα χρόνια, χτυπούσαν όσους συναντούσαν για να φοβερίζουν τα καλακάντζουρα. Σήμερα, για αποφυγή τυχόν παρεξηγήσεων από τους αμύητους στο τοπικό έθιμο επισκέπτες, επειδή η στάχτη λέρωνε τα ρούχα, το σακίδιο είναι κενό. Ομάδες-ομάδες τα μπαμπούγερα ή χωριστά γυρίζουν τους δρόμους του χωριού κυνηγώντας όσους συναντούν και ζητώντας συμβολικά κάποιο φιλοδώρημα.

 

Οι Μωμόγεροι είναι ένα Ποντιακό έθιμο που γινόταν στον Πόντο τα αρχαία χρόνια μέχρι και τις ημέρες μας. Το έθιμο είναι σατιρικό και συνηθίζετε κατά τη διάρκεια της περιόδου των Χριστουγέννων (15 Δεκεμβρίου) μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου, άλλα μερικές φορές μέχρι τον μήνα του Φεβρουαρίου. Λόγω της γεωγραφικής απομόνωσης των Ποντίων, το έθιμο ήταν μια μορφή αναγνώρισης της Ελληνικής προέλευσής τους, και επίσης ένας τρόπος να ξεχαστεί από την Τουρκική δουλεία, και τις βίαιες εξισλαμίσεις.

Το έθιμο Μωμόγεροι είναι ζωντανό ακόμα και σήμερα ιδιαίτερα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας όπου οι πολύ Πόντιοι κατοικούν. Στην εβδομάδα πριν από το νέο έτος, τα άτομα θα ντυθούν με διάφορα κοστούμια, όπου κάθε κοστούμι συμβολίζει ένα μέρος του πολιτισμού και της λαογραφίας των Ποντίων. Η αρκούδα συμβολίζει τη δύναμη, η ηλικιωμένη γυναίκα ένα σύμβολο του παρελθόντος, η νύφη για το μέλλον, το άλογο για την ανάπτυξη, ο γιατρός για την υγεία, ο στρατιώτης για την υπεράσπιση, την αίγα (κατσίκα) για τα τρόφιμα και ο Άγιος Βασίλης συμβολίζει το νέο έτος που θα φτάσει σε μερικές μέρες. Σήμερα το έθιμο είναι περισσότερο ψυχαγωγικό, ενώ στο παρελθόν ήταν μαγικό.

 

 Στο Παλαιόκαστρο της Χαλκιδικής τηρείται το έθιμο των φωταράδων. Ο «βασιλιάς» φορώντας το ταλαγάνι και φορτωμένος με κουδούνια ανοίγει το χορό ενώ ακολουθούν οι φωταράδες κρατώντας ξύλινα σπαθιά για να ξυλοφορτώσουν εκείνους που θα επιδιώξουν να πάρουν το λουκάνικο που στήνεται στη μέση του χωριού.

 

Στον Άγιο Πρόδρομο της Χαλκιδικής πρωταγωνιστές των Θεοφανίων είναι οι φούταροι. Την παραμονή των Φώτων νεαροί άντρες λένε τα κάλαντα μαζεύοντας κρέας, λουκάνικα και χρήματα και την ημέρα του Αϊ Γιαννιού χορεύουν στην πλατεία του χωριού. Όταν κάνουν διάλειμμα τρέχουν να πάρουν από ένα ρόπαλο και όταν ξαναμπαίνουν στο χορό πετούν τα ρόπαλα ψηλά σφυρίζοντας με όλη τους τη δύναμη για να σηματοδοτήσουν το τέλος του Δωδεκαημέρου.

 

Σε χωριά της Καβάλας και της Δράμας, όπως η Νικήσιανη, το Μοναστηράκι, ο Ξηροπόταμος, η Πετρούσα και ο Βώλακας αναβιώνει το έθιμο των αράπηδων. Άντρες ντύνονται με προβιές και ζώνονται κουδούνια. Λέγεται ότι οι αράπηδες ήταν πολεμιστές που μετείχαν στην εκστρατεία του Μεγαλέξανδρου και έδιωξαν με τους αλαλαγμούς τους ελέφαντες των Ινδών.

 

Η καμήλα που στολίζεται μετά τον αγιασμό των υδάτων είναι ένα έθιμο της Γαλάτιστας Χαλκιδικής. Συνήθως έξι άντρες μπαίνουν κάτω από το ομοίωμα μιας καμήλας βαδίζοντας ρυθμικά ή χορεύοντας, κουνώντας κουδούνια και τραγουδώντας. Πρόκειται για την αναπαράσταση ενός πραγματικού γεγονότος, την απαγωγής μιας όμορφης κοπέλας από το γιο του Τούρκου επιτρόπου που συνέβη στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο αγαπημένος της για να την ξαναπάρει πίσω έστησε γλέντι και για να μπει στο τούρκικο σπίτι έφτιαξε ένα ομοίωμα καμήλας κάτω από το οποίο κρύφτηκαν οι φίλοι του. Αφού έκρυψαν την κοπέλα κάτω από την καμήλα την έβγαλαν έξω και την επομένη τη στεφάνωσαν με τον αγαπημένο της πριν προλάβουν να την ξαναπάρουν οι Τούρκοι.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovoion.com/products/%CE%B1%CF%86%CE%B9%CE%B5%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%3A%20%CE%B7%CE%B8%CE%B7%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CE%B5%CE%B8%CE%B9%CE%BC%CE%B1%20%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%B8%CE%B5%CE%BF%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CF%89%CE%BD/

Published in: on January 5, 2014 at 12:12 pm  Leave a Comment  
Tags: , ,

Μάη μυρωδάτε


Μπήκε ο Μάης, λοιπόν, ο “Καλομηνάς”, ο “Λούλουδος” (“Ο Απρίλης έχεις τ’όνομα κι ο Μάης τα λουλούδια!”, “Άλλοι πουλούν τα λάχανα κι ο Μάης τα λουλούδια!”), ο “Πράσινος”, ο “Τριανταφυλλάς”(“Ο Απρίλης με τα λέλουδα κι ο Μάης με τα ρόδα!”), ο “Φουσκοδέντρης”, ο “Κερασάρης”, ο “Ανοιξιάτης”, αλλά κι ο Μάης με τα μάγια του (“Το Μάη εγεννήθηκα και μάγια δε φοβούμαι!”, “Όποιος γεννηθεί το Μάη δεν τον πιάνουνε τα μάγια!”) και τις δεισιδαιμονίες (“Το Μάη δε συγκόβγεις φουστάνια, δεν ξεκινάς προύκα, δε βάνεις σπίτι σου παρασύρα, κολοκύθια και κάτη!”, “Σα μπει ο Μάης Σάββατο, όφου καημός και θάνατος!”), ο Μάης ο μήνας των νεκρών..

Τ’όνομα Μάιος (Maius στα λατινικά) του δόθηκε “προς τιμήν της Μαίας, της μητρός του θεού Ερμού (μαία=σεβαστή γυνή). […] Για αυτό ακριβώς και σήμερα η “εορτή της μητέρας” εορτάζεται αυτόν τον μήνα”, μας πληροφορεί η Άννα Τζιροπούλου (“Έλλην Λόγος”).

“Κατά τον μήνα αυτόν οι Ρωμαίοι εώρταζον (από 28 Απρ.-2 Μαίου) και την Floram (Φλώραν), την θεάν της βλαστήσεως, των άνθεων και των φυτών. “ αναφέρει οΦίλιππος Βρετάκος (“Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριότεραι εορταί των”) και παρακάτω συμπληρώνει “Οι Ρωμαίου ετέλουν τα Lemuria, εορτήν προς τιμήν των Λεμούρων, οι οποίοι ήσαν πνεύματα των αποθαμένων, που είχον την ιδιότητα να επανέρχονται καθ’ ωρισμένας ημέρας του έτους επί της γης και να τρομοκρατούν τους ζώντας. Τα Lemuria δεν είχον δημόσιον χαρακτήρα, αλλά οικογενειακόν προς τιμήν των συγγενών νεκρών, η δε εορτή ετελείτο την 9ην, 11ην και 13ην του μηνός Μαϊου και αφιέρωνον κατ’αυτάς άφθονα άνθη εις τους νεκρούς των, εχαρακτηρίζοντο δε και ως “αποφράδες”, και οι ναοί έμενον κλειστοί, απηγορεύετο δε και η τέλεσις γάμων κατ’αυτάς (διότι ήσαν καταδικασμένοι εις αποτυχίαν) κατ’επέκταση δε και καθ’όλον τον μήναν.”

Τούτη η πρόληψη, να μην τελούνται γάμοι, παρέμεινε για το Μάη. “Και εις το Βυζάντιον, κατά το θεολόγον Μιχαήλ Βρυέννιον, επειδή εθεωρείτο ο Μάιος δυσοίωνος, “δεν εστεφανούντο”“. Αλλά κι αργότερα.. και μέχρι σήμερα (“Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακά ‘ποδίδει!” , “Όποιος παντρευτεί το Μάη, κακαποδομένος πάει!” και “Απού’ναι κακορίζικο το Μάη αποσπερίζει, το Μάη και τον Αύγουστο να κάμει τα προυκιά ντου!”), ο λαός μας αποφεύγει τους γαμούς το μήνα αυτό, το μήνα που, παρετυμολογικά ίσως έχει συνδέσει με τα μάγια (“Μάη μου μάγεψέ με”), το μήνα αυτόν που θεωρείται “αποφράς” γιατί έπεσε η Κωνσταντινούπολη, το μήνα αυτό που ζευγαρώνουν τα γομάρια κατά κόρον (“Νά’μουν το Μάη γάιδαρος, τον Αύγουστο κριάρι, όλους τους μήνες κόκκορας και γάτος το Γενάρη!”) και δεν κάνει να ζευγαρώσουν επίσημα οι άνθρωποι…

Αναφέρει η Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος (“Οι 12 μήνες, τα λαογραφικά”)“”Το Μάη δε φυτεύουμε, ούτε στεφανωνόμαστε” λένε στην Κέρκυρα, “τό’χουμε για κακό!”. Το λέει και το τραγούδι:

Ο Κωνσταντίνος ο μικρός, κι ο μικροπαντρεμένος,

το Μάη φυτείαν εφύτεψε, το Μάη γυναίκα πήρε….

και το τί τράβηξε παρακάτω!..”

Για αυτό και “Το Μάη μη φυτεύγεις πούλουδα στην κάσα μη στα βάλου!”.. 

Πλήθος οι προλήψεις για τον μήνα αυτόν σε κάθε τόπο, πολλές βρίσκαμε και στο Πήλιο, όπως τις καταγράφει ο λαογράφος μας Κώστας Λιάπης (“Πήλιο: αναδρομές-καημοί-εξομολογήσεις):

μαγιάτικαλιάπης_0001.jpg

μαγιάτικαλιάπης_0007.jpg

μαγιάτικαλιάπης_0006.jpg

μαγιάτικαλιάπης_0005.jpg

Υπέροχο, με ρίζες παμπάλαιες, το έθιμο των Μάηδων όπως επιβίωνε παλιά στο Πήλιο, και το περιγράφει γλαφυρότατα ο Κώστα Λιάπης εδώ: Οι “Μάηδες” που χάθηκαν…

Έθιμο της Πρωτομαγιάς (βλέπε εδώ:Μαγιοστέφανα και κεφαλονίτικη πρωτομαγιά..και εδώ:Πρωτομαγιάτικα…) με τα υπέροχα στεφάνια της (παλιότερα κυρίως φτιαγμένα από καρποφόρα κλωνάρια, το απαραίτητο σκόρδο, καρπούς και λουλούδια των αγρών… μ’όλη τη συμβολική τους αξία), της Πρωτομαγιάς της ανοιξιάτικης, της γονιμοποιού που συνδέεται άρρηκτα με την καρποφορία της γης κι ο εορτασμός της χάνεται βαθιά πίσω στην αρχαιότητα… Πλήθος τα έθιμα που συνδέονται με όλα αυτά… Πολλά από αυτά καταγράφει ο Γεώργιος Μέγας(“Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας”). Όπως:

μαγιάτικαμέγας_0002.jpg

μαγιάτικαμέγας_0001.jpg

μαγιάτικαμέγας_0003.jpg

μαγιάτικαμέγας_0004.jpg


Μπήκε ο Μάης, λοιπόν, ο ανοιξιάτικος και κοντά είναι πια το καλοκαίρι (“Απ’τον Αύγουστο χειμώνα κι απ’το Μάη Καλοκαίρι”, “Τώρα είν’ ο Μάης κι Άνοιξη, τωρά είναι Καλοκαίρι”, “Απρίλης, Μάης, κοντά είν’ το θέρος”, “Το Μάη με πουκάμισο, τον Αύγουστο με κάπα”)…

ο Μάης με τη μεγάλη μέρα και τις πολλές αγροτικές εργασίες (“Απού δε χορτάσει το Μάη τη δουλειά, έει κατάρα στην κοιλιά!”,”Μάης πενταδείλινος και πάντα δείλι θέλει”) που δεν προλαβαίνονται (“Το Μάη κρασί μην πίνετε κι ύπνο μην αγαπάτε”)….

ο Μάης ο τόσο σημαντικός για την αγροτιά που από κείνον εξαρτώνται οι μετέπειτα συγκομιδές (“Μάης άβρεχος, τρυγητής χαρούμενος”, Μάης άβροχος, μούστος άμετρος”, “Ο Μάης φτιάχνει τα σπαρτά κι ο Μάης τα χαλάει”, “Μάης χαλαζάς, αλιά στην καλλιέργεια”, “Στον καταραμένο τόπο, το Μάη μήνα βρέχει”, Στων αμαρτωλών τη χώρα, το Μάη μήνα βρέχει”, “Όντας έπρεπε δεν έβρεχε κι ο Μάης χαλαζώνει”, “Μάης άβροχος, χρονιά ευτυχισμένη”, “Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ’Αυγούστου το φεγγάρι”)..

ο Μάης με τις πρασινάδες του και τα τριφύλλια (“Ζήσε Μάη να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι”, “Κάθου γέρο λίμενε να φας το Μάη χορτάρι”, “Ζήσε, μαύρε μου, να φας το Μάη χλόη”)..

ο Μάης με τα μάγια και τις δεισιδαιμονίες (“Του Μάη η γιώρα να σ’εύρει”, “Να μη σ’εύρει η κακιά η ώρα του Μάη”), ο καταραμένος για γάμους και φυτέματα, ο Μάης με τα φίδια (“Το Μάη δεν κάνει να τρώμε μάραθα, γιατί πηγαίνουν οι όφηδες και ποσύρουν τα μάθια ντους απάνω στις αμαραθιές”, “Το Μάη μάραθο μην τρως, αν είσαι και γιατρός”)…

ο Μάης με την Πρωτομαγιά του… την καρποφορία, τα λουλούδια του και τα τραγούδια του, τα όμορφα έθιμά του…

μαγιάτικαμέγας.jpg

(το απόσπασμα του Γεωργίου Μέγα..)

..που μας θυμίζουν ακόμη και την αρχαία ειρεσιώνη και χάνονται στην ιστορία του λαού μας χιλιάδες χρόνια πίσω… 

Καλό μήνα, καλή Πρωτομαγιά!

(Υ.Γ. Οι παροιμίες προέρχονται και από τα βιβλία “Κρητικά λαογραφικά για τους μήνες” του Μιχάλη Γρηγοράκη και “Οι μήνες στην αγροτική και ποιμενική ζωή του λαού μας” του Βασίλη Λαμνάτου.) 

Πηγή:  ΄Ολγα (Φιρίκι)