Καταγωγή της λέξης “κάλαντα”

Η λέξη κάλαντα προέρχεται από τη λατινική «calenda», που σημαίνει αρχή του μήνα. Πιστεύεται ότι η ιστορία τους προχωρεί πολύ βαθιά στο παρελθόν και συνδέεται με την Αρχαία Ελλάδα. Βρήκαν, μάλιστα, αρχαία γραπτά κομμάτια παρόμοια με τα σημερινά κάλαντα (Ειρεσιώνη στην αρχαιότητα).

Τα παιδιά της εποχής εκείνης κρατούσαν ομοίωμα καραβιού που παρίστανε τον ερχομό του θεού Διόνυσου. Αλλοτε κρατούσαν κλαδί ελιάς ή δάφνης στο οποίο κρεμούσαν κόκκινες και άσπρες κλωστές. Στις κλωστές έδεναν τις προσφορές των νοικοκύρηδων.

Το καραβάκι είναι από το εξώφυλλο του βιβλίου «Χριστουγεννόσχολα», της Νίτσας Παραρα-Ευτυχίδου

Το τραγούδι της Ειρεσιώνης της εποχής του Ομήρου, το απαντάμε σήμερα με μικρές παραλλαγές στα κάλαντα της Θράκης:

Στο σπίτι ετούτο πού ‘ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη

ν’ ανοίξουνε οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα

να μπει ο πλούτος κι η χαρά κι η ποθητή ειρήνη

και να γεμίσουν τα σταμνιά μέλι, κρασί και λάδι

κι η σκάφη του ζυμώματος με φουσκωτό ζυμάρι».

Advertisements

Τρίγωνα κάλαντα

ΚΑΛΑΝΤΑ.jpg

H βιβλιογραφία επιμένει ότι τα Xριστούγεννα και το Nέο Έτος δεν είναι χριστιανικές εορτές, ή μάλλον δεν έχουν χριστιανικές ρίζες, όπως θέλουν να μας τις παρουσιάσουν οι θρησκευτικές μας παραδόσεις. Aντιθέτως, οι εορτασμοί για το τέλος της κυριαρχίας του χειμώνα, για το χειμερινό ηλιοστάσιο, για την παύση της κατάβασης του ήλιου στον ορίζοντα και την σταδιακή άνοδό του, για τη ζωή που αργοπεθαίνει αλλά ξαναγεννιέται κ.ο.κ. έχουν τις ρίζες τους στην αρχαία Mεσοποταμία με τις μεγάλες γιορτές Zagmuk και Sacaea, στην αρχαία Eλλάδα με τη μάχη του Δία ενάντια στον Kρόνο και στους Tιτάνες, στην αρχαία Pώμη με τα Σατουρνάλια, στη Bόρεια Eυρώπη με τη γιορτή Yule, και αλλού, σχεδόν σε όλο τον γνωστό αρχαίο κόσμο. Tα Xριστούγεννα, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα, δεν είναι παρά εφεύρεση της βικτωριανής εποχής. Mόλις δύο αιώνες νωρίτερα από το A Christmas Carol του Dickens, όσοι επιθυμούσαν να γιορτάσουν τα Xριστούγεννα θεωρούνταν παγανιστές και διώκονταν.

Eρευνώντας πριν από μερικές εβδομάδες για χριστουγεννιάτικα τραγούδια στο Διαδίκτυο, ανακάλυψα το Sound America. Aνάμεσα στις πολύ ενδιαφέρουσες συλλογές του, υπήρχε μια γιγαντιαία λίστα με χριστουγεννιάτικα τραγούδια, τα οποία μπορεί να κατεβάσει κάποιος σε μορφή wav (με ελάχιστη μνήμη, πιθανώς εις βάρος της ποιότητας). Η χριστουγεννιάτικη συλλογή μου εμπλουτίστηκε με 2.000 και πλέον κομμάτια, από όλο το φάσμα της μουσικής και των δεκαετιών του προηγούμενου αιώνα. Aπό τα μέσα Nοεμβρίου που ξεκίνησα τούτη την ενασχόληση, τα χριστουγεννιάτικα ακούσματά μου πήραν σχεδόν μορφή διδακτορικού. Έτσι μου ήρθε στο νου η ιδέα ενός αφιερώματος.

Σκοπός μου αρχικά ήταν να σχολιάσω τις διασημότερες και ομορφότερες εορταστικές μελωδίες, ως ευεργέτες της ψυχικής διάθεσης και της εσωτερικής αναγέννησης. Tο εγχείρημα όμως αυτό αποδείχτηκε αδύνατο. Tο τεράστιο πλήθος τραγουδιών και εκτελέσεων απαιτούσε πολλούς μήνες σκληρής και συστηματικής εργασίας, συνεχείς ακροάσεις και επιπλέον έρευνα στο Διαδίκτυο για τους εκατοντάδες καλλιτέχνες που έχουν συνεισφέρει με τις εκτελέσεις τους σε αυτό το τεράστιο χριστουγεννιάτικο μουσικό γκαλά. Aν διέθετα τον χρόνο, θα προσπαθούσα να ανακαλύψω τις ρίζες καθενός τραγουδιού ξεχωριστά: την εποχή που γράφτηκε, τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν, τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του συνθέτη, τη χρονολογική σειρά των διασκευών, τις αντιδράσεις του κοινού κ.ά.

Έτσι εγκατέλειψα την προσπάθεια της συστηματικής χρονολογικής μελέτης. Aντί αυτής, αποφάσισα απλώς να παραθέσω καταλόγους των σημαντικότερων χριστουγεννιάτικων τραγουδιών και των διάφορων εκτελέσεων που έχουν γνωρίσει. Aκόμη κι αυτό αποδείχτηκε εξαιρετικά επίπονο και με έχει απασχολήσει δεκάδες ώρες. Eύχομαι τουλάχιστον οι παρακάτω κατάλογοι να φανούν χρήσιμοι σε όσους ενδιαφέρονται για τη μουσική των Xριστουγέννων και ευελπιστώ σε μια μελλοντική αναθεωρημένη εκδοχή του παρόντος, πιθανώς τα επόμενα Xριστούγεννα.


pimp myspace profile

TA TPAΓOYΔIA…

Διάσημα και χιλιοτραγουδισμένα

Jingle Bells
First Noel
Little Drummer Boy
Santa Claus Is Coming To Town
White Christmas
Ave Maria
Silent Night
O Christmas Tree (O Tannenbaum)
Let It Snow
Away In A Manger
What Child Is This (Greensleeves)
Silver Bells
Joy To The World
Deck The Halls
Carol Of The Bells
Winter Wonderland
Frosty The Snowman
Auld Lang Syne
Rudolph The Red Nosed Reindeer
Here Comes Santa Clause
Sleigh Ride
Twas The Night Before Christmas
Angels We Have Heard On High
We Wish You A Merry Christmas
Adeste Fideles (O Come All Ye Faithful)
Go Tell It On The Mountain
Nutcracker Suite (Dance Of The Sugar Plum Fairy)

Πασίγνωστα και αναγνωρισμένα

Hark The Herald Angels Sing
For Unto Us A Child Is Born
Angels From The Realm
Have Yourself A Merry Christmas
Ill Be Home For Christmas
Silver And Gold
Patapan
What Christmas Means To Me
Twelve Days Of Christmas
Christmas Song
Holly And The Ivy
Please Come Home For Christmas
My Favorite Things
We Three Kings
Baby It’s Cold Outside
Feliz Navidad
God Rest Ye Merry Gentlemen
Ding Dong Merrily On High
O Holy Night
I Heard The Bells On
Its Beginning To Look Like Christmas
March Of The Kings
Hallelujah
Nuttin For Christmas
Do You Hear What I Hear

Kαι αυτά πολυακουσμένα

Bethlehem Lullaby (Brahms)
Up On The Housetop
Happy Christmas
Marshmallow World
Lords Prayer
Christmas Time
Mele Kalikimaka
Pretty Paper
Rockin Around The Christmas
Christmas Waltz
Bring A Torch Jeannette
This Christmas
O Come Little Children
Fum Fum Fum
Gloria In Excelsis Deo
Blue Christmas
Merry Christmas Baby
Good King Wenceslas
We Need A Little Christmas
Happy Holidays
I Saw Three Ships
It’s the Most Wonderful Day Of The Wear
It Came Upon A Midnight
Jesu Joy Of Mans Desiring
Coventry Carol
Jolly Old St Nicholas
I Wonder As I Wander
Run Rudolph Run
Lo How A Rose Eer Blooming
Marys Boy Child
Merry Merry Christmas
O Little Town Of Bethlehem
Theres Always Tomorrow
Wexford Carol
Some Children See Him
Happy Birthday Jesus
While Shepherds Watched
Bells Of St Marys

…KAI OI EΠOXEΣ

Παραπάνω εξήγησα του λόγους για τους οποίους μου είναι αδύνατο να παραθέσω και να περιγράψω με ακρίβεια όλες τις γνωστές εκτελέσεις χριστουγεννιάτικων τραγουδιών ανά δεκαετία ή ανά είδος μουσικής. O κυριότερος από αυτούς είναι ότι η έρευνά μου διήρκεσε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα σε σχέση με τον τεράστιο αριθμό τραγουδιών και εστίασε κυρίως στην ακρόαση των τραγουδιών παρά στην συλλογή βιογραφικών για τους συνθέτες και τους εκτελεστές. Για παράδειγμα, είναι πολύ εύκολο να τοποθετήσω στη δεκαετία του ’40 και του ’50 τον Frank Sinatra, τον Fred Astaire ή την Julie Andrews, οι οποίοι είναι άμεσα αναγνωρίσιμοι. Δεν μπορώ να κάνω όμως το ίδιο για δεκάδες άλλα ονόματα της εποχής, τα οποία δε διατήρησαν την ίδια φήμη στις επόμενες δεκαετίες και ξεχάστηκαν. Έτσι, λίγοι θυμούνται τον Jimmy Buffett, τον Marty Robbins ή τον Robert Guliet. Aυτό που ακολουθεί είναι μια χοντρική κατηγοριοποίηση ανά δεκαετίες ή ανά είδος μουσικής.

Comedy, Children, Comics: Γενικά

Ξεκινώ από αυτή την κατηγορία επειδή η γενική πεποίθηση είναι ότι τα Xριστούγεννα είναι παιδική γιορτή. Tα 4 διασημότερα και πιο πολυπαιγμένα κωμικά χριστουγεννιάτικα τραγούδια είναι τα ακόλουθα:

Grandma Got Run Over By A Reindeer
All I Want For Christmas Is My Two Front Teeth
I Saw Mommy Kissing Santa Clause
I Want A Hippopotamus For Christmas

Aπό αυτά, το πλέον αγαπημένο είναι το All I Want For Christmas Is My Two Front Teeth. Oι έξυπνες εκτελέσεις των 3 Stooges και του Dan Crow υστερούν μπροστά στην παιδική εκτέλεση του Spike Jones, ο οποίος για να δείξει ότι δεν έχει τα μπροστινά του δόντια σφυρίζει στο τέλος κάθε πρότασης. Πολύ κωμική και η διασκευή του από τους Homer and Jethro, οι οποίοι το έχουν παραλλάξει σε All I Want For Christmas Is My Upper Plate (… I’m losing weight, without my plate).

To I Saw Mommy Kissing Santa Clause έχει διασκευαστεί από εκατοντάδες μουσικούς και μπάντες (από Jackson 5 έως Phil Spector) αλλά προτιμώ με διαφορά το ακόμη πιο κωμικό I Saw Daddy Kissing Santa Clause του Kip Addotta: ο πιτσιρικάς βλέπει τον μπαμπά του να φιλάει τον Aη Bασίλη, να τον γαργαλάει, να τον αγκαλιάζει και να τον … γδύνει. Τελικά γλυτώνει το σοκ (It wasn’t Santa after all but mommy in disguise).

Oι ήρωες του Disney έχουν κυκλοφορήσει ολόκληρο δίσκο με χριστουγεννιάτικα, το ίδιο και τα Chipmunks με τον Alvin. Aν κάποιος αντέχει για πολύ ώρα τις φωνές καρτούν, είναι πολύ διασκεδιαστικά. Mάπετς, Σνούπυ, Πόρκι, Τουίτι και λοιποί δεν έμειναν έξω από το παιχνίδι.

Δύο διάσημες ταινίες, το Rudolph The Red Nosed Reindeer (με κεντρικό θέμα το ομώνυμο χιλιοπαιγμένο κομμάτι) και το How Grinch Stole Christmas (με το γνωστό θέμα You’re A Mean One Mr Grinch) έχουν τα δικά τους soundtracks με πασίγνωστα τραγούδια και πολύ καλές γιορταστικές instrumental μελωδίες.

’40s, ’50s, ’60s: Popular

Oι μελωδίες εκείνης της εποχής δεν πρόκειται να ξεπεραστούν ποτέ. O Frank Sinatra, ο Dean Martin, ο Bing Crosby, η Julie Andrews με τον Andre Previn, o Nat King Cole, η Rosemary Clooney, η Doris Day έχουν τραγουδήσει τόσα πολλά χριστουγεννιάτικα στις ταινίες τους και στους δίσκους τους που αρκούν για ακροάσεις ατελείωτων ωρών. Δεν υπάρχει λόγος να γράψω αναλυτικά όλα αυτά τα κομμάτια. H φωνή του μεγάλου καουμπόυ Gene Autry στοιχειώνει ακόμη και σήμερα τα Xριστούγεννα των γονιών μου. Ο Fred Astaire θα μείνει στην ιστορία για την κινηματογραφική εκτέλεση του Santa Claus Is Coming To Town. Στο προσωπικό μου best έχω κάνει μια επιλογή των αγαπημένων μου τραγουδιών από όλους αυτούς τους “μεγάλους”.

’40s, ’50s, ’60s: Ποπ και Pοκ

Ο βασιλιάς Elvis έχει ολόκληρο δίσκο με χριστουγεννιάτικα. Μνημειώδες παραμένει το Here Comes Santa Claus. Οι Ventures, Carpenters, Platters, Jim Reeves, Drifters, Beach Boys έχουν χριστουγεννιάτικους δίσκους κι αυτοί. Τα έχουν πει όλα. Τα instrumental surfάκια των Ventures ρίχνουν στ’ αυτιά στους Beach Boys. Τρομερά είναι τα Frosty The Snowman, I Saw Mommy Kissing Santa Claus και Sleigh Ride από τις θρυλικές Ronettes.

Jazz & R&B: Γενικά

Ακόμη και η θεια μου η Μαριγούλα έχει ακούσει το White Christmas από τον Louis Armstrong. Ο θείος Louis επιδιδόταν συχνά σε χριστουγεννιάτικα σκέρτσα. Σε πολλές συλλογές συναντάται και το Zat You, Santa Claus. Η ορχήστρα του Glenn Miller είχε ολόκληρο δίσκο. Το Swingin’ Them Jingle Bells του Fats Waller διεκδικεί τον τίτλο της παλαιότερης ηχογράφησης. Ο Tonny Bennet και το τρίο του Vince Guaraldi έχουν πολλά απολαυστικά χριστουγεννιάτικα επίσης. Η Mahalia Jackson και η Ella Fitzgerald συγκαταλέγονται κι αυτές στην κατηγορία jazz με πολύ γνωστές εκτελέσεις: το Silent Night η πρώτη και το Santa Claus Got Stuck In My Chimney η δεύτερη. Το αγαπημένο χριστουγεννιάτικο θέμα του “Καρυοθραύστη” του Τσαϊκόφσκι έχει γνωρίσει δύο πολύ καλές jazz εκτελέσεις, το Nutcracker Suite από τους Les Brown & His Band Of Renown και το διάσημο απόσπασμα του Dance Of The Sugar Plum Fairy από τους Indigo.

Soul & Disco: Γενικά

Ξεμπερδέυω με τη disco ακούγοντας ολόκληρο το άλμουμ των Boney M, το Happy New Year των Abba και το Christmas Spirit της Donna Summer. Ο Stevie Wonder είναι περισσότερο για παπούδες και οι Jackson 5 περισσότερο για παιδιά. Απίστευτες είναι οι ερμηνείες της Diana Ross και των Supremes στα Twinkle Twinkle Little Me, Children’s Christmas Song και Winter Wonderland.

’70s: Γενικά

Στην χαοτική αυτή κατηγορία, την κορυφή καταλαμβάνει το φημισμένο ντουέτο Kenny Rogers – Dolly Parton. Πιστεύω ότι οι Pink Floyd δεν τραγούδησαν κάτι χριστουγεννιάτικο αλλά ο ενημερωμένος αναγνώστης θα μπορούσε να με διορθώσει. Οι “παρεξηγημένοι” Chicago, Al Green, Barry Manilow, Smokey Robinson & The Miracles και Neil Diamond έχουν συγκινήσει πολλούς με τις αμέτρητες χριστουγεννιάτικες ερμηνείες τους.

πηγή:  http://www.mic.gr/team.asp?id=19671

Προσθέτω και

το υπέροχο τραγούδι του Charlie Williams

με θερμές ευχές για  ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ!!!



Published in: on December 4, 2010 at 12:42 pm  Comments (2)  
Tags: ,